Posterior İndirekt Restorasyonlar: Preparasyon
Posterior indirekt restorasyonlarda doğru preparasyon; sağlıklı diş dokusunu koruyarak adeziv başarıyı ve restorasyonun uzun ömürlü olmasını sağlar. Oklüzal redüksiyon, marjinal form seçimi ve tüberkül örtüleme kuralları klinik başarının temelini oluşturur.
Preparasyonunun temel amacı, mümkün olduğunca az sağlıklı diş dokusu kaldırarak zayıflamış bölgeleri desteklemek, adeziv yüzey alanını artırmak ve restorasyonun uzun dönem fonksiyonel başarısını sağlamaktır.
Preparasyona başlamadan önce dişin vitalite durumu, mevcut madde kaybının boyutu, eski restorasyonların varlığı, oklüzal yük dağılımı ve antagonist ilişkisi değerlendirilmelidir. Tüm çürük dokular ve eski restorasyonlar uzaklaştırılarak preparasyon sağlam diş dokusuna ulaşılacak şekilde tamamlanır.
Oklüzal preparasyon
Tabakalı kompozit restorasyonlar için minimum 2 mm oklüzal redüksiyon önerilir. Monolitik restorasyonlarda ise (ör. lityum disilikat veya seramikle güçlendirilmiş reçine esaslı materyaller) materyal kırılmalarını ve klinik komplikasyonları önlemek amacıyla 1,0–1,5 mm aralığı güvenli kabul edilir.
Marjinal preparasyon:
Butt joint: 90°'ye yakın düz kesim; dayanıklılığı ve adaptasyonu en yüksek formdur.
Shoulder: Yaklaşık 1 mm genişliğinde düz bir kenar oluşturulur, materyal kalınlığı gerektiren bölgelerde tercih edilir.
Bevel: Kenarlar eğimli olarak hazırlanır, mine yüzey alanını artırır, estetik geçiş sağlar.
Aksiyel duvarlar
Tüberkül kalınlığı; vital dişlerde ≥2 mm, non-vital dişlerde ise ≥3 mm olmalıdır. Bu değerlerin altında kalan tüberküllerde tüberkül örtüleme önerilir. Bu yaklaşım, oklüzal kuvvetlerin dentin desteğine aktarılmasını sağlayarak kırılma riskini azaltır. Santral isthmus genişliği ≥2 mm olacak şekilde korunmalıdır. Preparasyon boyunca iç köşeler yuvarlatılmalı, keskin kenarlardan kaçınılmalıdır. Ayrıca oklüzal yüzeyden aksiyel duvarlara geçiş yumuşak ve sürekli eğimli olmalıdır. Aksiyel duvarlar diverjan olacak şekilde hazırlanmalıdır.
Arayüz preparasyonu
Slot: Yaklaşık 1 mm genişliğinde, yuvarlatılmış shoulder formuna sahiptir. Genellikle interproksimal çürük uzaklaştırıldığında doğal olarak oluşan preparasyon şeklidir ve bu nedenle posterior bölgede sıklıkla tercih edilir. Bu form, restorasyonun yeterli destekle yeniden yapılandırılmasına olanak sağlar.
Bevel: Slot'a göre daha minimal invazivdir ve servikalde gereksiz derinleşmeyi önler. Mine yüzey alanını genişleterek adeziv simantasyon etkinliğini artırır. Çürük bulunmadığında, geniş interproksimal restorasyon gerektiğinde ve kontakt daha servikalde ise uygundur.
Ridge up: Bevel yaklaşımına göre marjinal kenarın bütünlüğünü korur, marjinal kenar dahil edilecekse de minimal yüzey preparasyonu ile kontakt alanını korur. Marjinal kenar, non-vital dişin yapısal bütünlüğü açısından en önemli bölgelerden biridir. Bu nedenle, komşu tüberküllerde incelme varsa marjinal kenar korunarak tüberkül örtülemesi tercih edilebilir. Bu preparasyon, yapısal koruma amacıyla tüberkül örtülemenin gerektiği, marjinal kenarın sağlam olduğu ve kaviteleşmiş çürük lezyonlarının bulunmadığı durumlarda endikedir.
Immediate Dentin Sealing (IDS):
Immediate Dentin Sealing (IDS), özellikle geniş dentin yüzeyinin açığa çıktığı durumlarda uygulanır ve ölçüden simantasyona kadar geçen süreçte dentin dokusunu bakteriyel, çevresel ve termal etkilerden izole eder, aynı zamanda adezyonu iyileştirir.
Undercut ve derin marjin yönetimi:
IDS sonrası, varsa undercut alanlar akışkan kompozitle doldurularak düzleştirilir. Eğer marjin dişeti seviyesinin altındaysa, derin marjin elevasyonu uygulanarak marjin yukarıya taşınır.
Bitirme ve parlatma:
Preparasyonun sonunda tüm yüzeyler ince gren elmas frezlerle pürüzsüzleştirilmelidir.
Daha ayrıntılı incelemek isterseniz: Ferraris F. Posterior indirect adhesive restorations (PIAR): Preparation designs and adhesthetics clinical protocol. Int J Esthet Dent. 2017;12(4):482–502.
